کمپرسور (Compressor) یک دستگاه مکانیکی است که با مصرف انرژی مکانیکی (معمولاً از طریق موتور الکتریکی)، گاز مبرد کم فشار را فشرده کرده و فشار و دمای آن را افزایش می دهد. به بیان ساده، کمپرسور از اجزای اصلی سیستم تبرید است؛ زیرا با ایجاد اختلاف فشار در دو طرف سیستم، جریان مبرد را در چرخه به حرکت درمی آورد. در واقع تمام مراحل دیگر چرخه تبرید (کندانسور، شیر انبساط و اواپراتور) به عملکرد صحیح کمپرسور وابسته اند.
کاربرد کمپرسور
کمپرسور در تمام سیستم های برودتی جایگاه اصلی دارد و کاربرد آن شامل موارد زیر است:
- یخچال و فریزرهای خانگی و صنعتی برای نگهداری مواد غذایی
- سردخانه ها و اتاق های انجماد برای نگهداری طولانیمدت محصولات
- سیستم های تهویه مطبوع و هوا ساز در ساختمانها و مراکز تجاری
- چیلرهای تراکمی برای تأمین سرمایش مرکزی
- کامیون و تریلرهای یخچال دار برای حملونقل زنجیره سرد
- پمپ حرارتی و سیستم های تبرید صنعتی در کارخانههای فرآوری
در ابتدا بصورت خلاصه به تعریفی کوتاه از یخساز صنعتی خواهیم پرداخت. این تجهیزات میتوانند با توجه به ساختار عملکردیشان، آب را به تودههای یخ (در اشکال مختلف) تبدیل نمایند. یخ هایی که در ابعاد و اشکال مختلف، مناسب برای:
- رستورانی و فست فودها،
- آبمیوه فروشیها و ویتامینهها،
- کافی شاپ ها و انواع کافه تریا
- هتلینگ
- آشپزخانههای صنعتی
- بازارهای ماهی فروشی
- کشتارگاهها و دامداری ها
و… میباشند. به همین دلیل است که انواع یخساز صنعتی در زمرهی مهمترین و کاربردیترین متریال تجهیزات آشپزخانه صنعتی جای می گیرند. بطور کلی یخسازها، بیشتر از هر دستگاه دیگری، می توانند با قدرت و ظرفیت بالاتری یخ تولید کنند. همچنین قادرند در مدل های خانگی و با قدرت کم و ظرفیت های کوچک تر، مقدار کمی یخ را تامین کنند این تجهیزات اجازه می دهند تا به صورت مستقل، میزان مورد نیاز یخ برای کسب و کارتان را تولید کنید.
به بیان تعریفی دیگر میتوان گفت که:
به تجهیزاتی که تکنولوژی و طراحی ساخت آن ها در راستای تامین و تولید پیوسته، مدوام و خودکار یخ است، یخساز صنعتی گفته میشود. یخسازهایی که در مدلهای صنعتی، از کمپرسور به مراتب قدرتمندتر و کارآمدتری برای ساخت تودههای یخ استفاده میکنند.
علاوه بر تکنولوژی پیشرفته یخسازهای صنعتی، بدنه خارجی و قطعات درونی آنها نیز از مواد اولیه با دوام و با کیفیت ساخته شده است. بههمین منظور طول عمر آن ها غالباَ بیش از 25 سال در نظر گرفته می شود. محصولاتی که انواع کاربریها می توانند در:
- هر شبانه روز،
- در هر زمان و هرفصل و
- به صورت دائم و متناوب،
از آن ها بدون نقص در عملکرد، عدم تامین یخ با کیفیت و… استفاده کنند.
انواع کمپرسور
یخ سازها چه برای مصارف خانگی و چه صنعتی، بر اساس اصول اولیه یکسانی در تبرید کار می کنند. به علت آنکه ظرفیت و تولید یخ در مدل های صنعتی بیشتر می باشد، توان و قدرت کمپرسور صنعتی نسبت به نوع خانگی نیز بیشتر خواهد بود و از جمله تفاوت یخساز صنعتی و خانگی در این موضوع است. برای توضیح بهتر تفاوتهای ساختاری، میتوانیم به انواع یخ سازهای صنعتی اشاره داشته باشیم:
- یخسازهای قالبی: کاربرد کمپرسور بخصوص در این مدل ها بیشتر از سایرین است. زیرا یخسازهای قالبی با حجم بالای انجماد خود، قادر به تولید قالب های یخی به ابعاد طولی نیم تا 1 متر دارند.
- موارد استفاده: دامداری ها و کشتارگاه های صنعتی، کارخانجات بزرگ، مجتمعهای بین راهی و…
- یخساز صنعتی پودری: تیغههای تعبیه شده در این دستگاهها، پس از تولید تودههای یخ، اقدام به خردسازی انها می کنند. چنانکه یخ خروجی، کاملاَ به شکل پودری و رشته ای خواهد بود. سرعت خنک سازی این نوع یخها بسیار بالاست.
- نمونههای کاربرد: بیمارستان ها، کافی شاپ ها و آبمیوه فروشیها
- یخساز های پولکی: انواع یخساز پولکی یا سکه ای، به عنوان محبوب ترین مدل های یخ سازها شناخته می شوند. کمپرسورهای تعبیه شده برای این نوع یخساز صنعتی نیز بسیار قدرتمند است. بطوریکه به سرعت با ایجاد شرایط انجماد، اقدام به تولید یخ میکند. سپس تیغههای دستگاه، یخ ها را به شکل پولکی برش میدهند.
- موارد استفاده: کافیشاپ ها، رستوران ها، هتل ها، آبمیوه فروشی ها، ادارات و مجتمع های تجاری، بار، بازار ماهی فروشان و…
- مدل های یخ ساز حبه ای: این دستگاهها به لحاظ نقش کمپرسور در یخساز صنعتی، وضعیتی مشابه با مدل های پولکی دارند. با این تفاوت که در نوع تیغهها با یکدیگر متفاوت هستند. ابعاد یخهای تولیدی یخساز حبه ای، کوچکتر از دستگاه تولید یخ پولکی میباشد.
– نمونههای کاربردی: کافی شاپها، فست فود، استفادههای خانگی، ادارات و…
اجزای اصلی یخساز صنعتی
یخسازهای صنعتی با عملکرد و کارایی عالی خود، می توانند مقدار زیادی یخ تولید کنند که بر اساس پارامترهایی نظیر:
- شکل نهایی یخ
- ابعاد یخ های تولید بر مبنای نوع تیغهها
- مکانیزم عملکرد
- ظرفیت و…،
قابل دسته بندی هستند. گاهاَ نقش برخی قطعات در تجهیزات پیشرفته، بسیار قابل توجهتر از سایرین است. مانند نقش و کاربرد کمپرسورها در یخسازهای صنعتی. اما بطور کلی این تجهیزات از قطعات مختلفی مانند:
- کمپرسور
- کندانسور
- اواپراتور
- اکتروموتور
- بدنه
- شاسی و استراکچر
- شیر انبساط
- مخزن آب
- مخزن نگهداری یخهای شکل گرفته
- لوله انتقال آب
- مدار و سیستم های برنامه پذیری و کنترل و…
مورد استفاده قرار میگیرند.
یخسازهای صنعتی از نظر عملکرد، به صورت اتوماتیک یا نیمه اتوماتیک می باشند. مجموع این قطعات، عملکرد و فرآیند دستگاه را تشکیل خواهند داد و نقش مهمی در فعالیت و نحوه کارکرد آنها دارند. در ادامه به یکی از مهمترین قطعات آن، کمپرسور و نقش و وظیفه آنها اشاره خواهد شده است. با ما همراه باشید.
کمپرسور چیست؟
قطعه اساسی و مهمی که به نوعی اصلی ترین بخش دستگاههای تبرید می باشد، کمپرسور نام دارد. آن ها به لحاظ ساختار و طراحی متفاوت می باشند. کاربرد اصلی کمپرسور در یخساز صنعتی برای فشرده کردن هوا یا سایر گاز ها و افزایش فشار نسبت به فشار جو، است. عملکردی که در بسیاری از دستگاههای تبریدی نیز از کمپرسورها شاهد هستیم.
این قطعات وسیله هایی هستند که هوای گرفته شده از جو را فشرده می کنند و منجر به افزایش فشار جریانهای هوا می شوند. در واقع، کمپرسورها یک پمپ گاز مبرد هستند. قطعات کارآمدی که در افزایش فشار هوا و… نقش دارند و مبرد گازی با فشار کم را دریافت می کنند. سپس موجب افزایش فشار در مبردهای گازی می شود. پس از عملیات فشرده سازی، گازهای مبرد به کندانسور تحویل داده می شوند و تراکم قابل توجهی در دمای مناسب اتفاق می افتد. یک کمپرسور از دو جزء مهم تشکیل شده است که شامل:
- سیستم تغذیه
- مکانیسم فشرده سازی (پیستون، پره و…)
است. عمدهی موارد کاربرد کمپرسورها در ادوات تبریدی انواع صنایع شامل: خودروسازی، شیمیایی و پتروشیمی و نساجی، صنایع مواد غذایی، صنایع دارویی و تجهیزاتی همچون یخساز صنعتی است.
انواع کمپرسور
درحال حاضر، کمپرسورها با انواع شکل، مدل و طراحی های متنوع و توسعه یافته در بازار وجود دارند. همین مسئله سبب شده تا مقایسه های فراوانی میان آنها و کاربرد کمپرسورها شکل بگیرد.
برخی از مهمترین مدلهای کاربردی کمپرسورها عبارتست از:
- کمپرسورهای پیستونی. (نوع اول آن هاست که به آن ها موتور سنگین نیز گفته می شود. قابلیت حرکت رفت و برگشتی، مهمترین شاخصه مدلهای پیستونی میباشد).
- مدلهای روتاری. (با نام موتور سبک یا کمپرسورهای چرخشی در بازار شناخته می شوند)
- کمپرسورهای اسکرال. (با نام کوپلند نیز معروف هستند و کاربردهای خاصی دارند)
- مدل های اسکرو. (نوع دیگری از این تجهیزات است که برای تجهیزات سنگین همانند چیلر یا سردخانه صنعتی استفاده می شود. همچنین باید گفت که در دستگاههای کوچک کاربردی ندارند).
- کمپرسور سانتریفیوز. (کمپرسورهای سانتریفیوژ یا گریز از مرکز، در صنایع خودروسازی کاربرد ویژه ای دارند. چنانکه به عنوان توربو و سوپر سوخت های دیزلی مورد استفاده هستند و البته در سیستم های گرمایشی نیز سودمند میباشند.
- کمپرسور محوری. (با جریان هوا به صورت موازات محور چرخش، فعالیت داشته و در صنایع متنوع کاربرد دارد).
- مدلهای هرماتیک و نیمه هرماتیک. (علاوه بر انواع و مدل های فوق، آن ها به صورت بسته یا (Hermetic) نیز تولید میشوند. مدلهایی که در بازار به نام جوشی نیز نام برده می شود. یکی از انواع دیگر آن ها مربوط به کمپرسورهای نیمه بسته (semi hermetic) است. جالب است بدانید که ما به برخی از قطعات درون آن دسترسی خواهیم داشت و قابل تعمیر هستند. قطعات compressor هرماتیک باز نیز گونه ای دیگر از این تجهیزات هستند. ما در قطعات باز میتوانیم به صورت کامل به قطعات آن جهت تعویض یا تعمیر دسترسی داشته باشیم.
کاربردهای کمپرسور
همانطور که اشاره شده است، این دستگاهها از قطعاتی به نام کمپرسور، شیر انبساط و کندانسور و… ساخته شده اند. هر یک از این قطعات در گردش و چرخه تولید یخ نقش مهمی بر عهده دارند. اگر هر یک از قطعات یخسازها به هر علتی خراب شوند، دستگاه شما مطابق با مشخصات و نیازتان کار نخواهد کرد. در حقیقت، ظاهر شدن عیب و نقص در اجزای یخسازهای صنعتی، سبب تغییر عملکرد و مکانیزم آنها می شود. بنابراین ممکن است فرآیند یخ سازی و تولید آنها به یکباره متوقف شود و یا همانند گذشته یخ با کیفیتی را ایجاد نکنند. البته از طریق نگهداری و استفاده مناسب از آنها می توان به فعالیت و عملکرد عالی یخسازها تا چندین سال امید داشت.
یکی از اجزای مهم و اساسی در این دستگاهها، کمپرسور می باشد. کمپرسورها سبب توسعه و سرعت فرآیند و مکانیزم یخ سازها شده اند. در واقع یخسازها برای تولید یخ و شروع عملکرد خود به این تجهیزات مهم نیاز دارند و بدیهی است که بدون یک کمپرسور، نمیتوانند سرعت بالا یا عملکرد فوق العاده ای در تولید و تامین یخ داشته باشند.
قطعه کمپرسور، مسئول گردش مبرد در سیستم یخساز است که ابتدا گرما را از اواپراتور حذف می کند. با انجام این کار دمای لازم برای ایجاد یخ، فراهم شود.
نقش کمپرسور در یخ ساز
پیش از پرداختن به نقش انواع کمپرسور در یخساز صنعتی، بایستی بدانید که این دستگاهها، تجهیزات ضروری و مرتبط برای تولید یخ هستند. انواع یخسازهای صنعتی دارای دو حجم کاربردی متفاوت هستند. اولین حجم عملیاتی آنها مربوط به رستوران ها، هتل، کافی شاپ ها و… است. مکانهایی که مسلماَ به میزان و حجم بالایی از یخ نیاز دارند. منازل یا مصارف خانگی، دومین زمینه کاربرد این مدل سیستم های یخسازی می باشند.
بنابراین دو نوع یخ ساز مختلف، تولید و طراحی شده است تا با نیازهای کاربران متناسب باشند. تفاوت اصلی آنها در قدرت، ظرفیت، شکل ظاهر و سبک طراحی و… می باشد. در این میان بخشی از این تفاوتها در میزان توان و قدرت، مسلماَ به نوع و توان کمپرسور مورد استفاده در ساخت دستگاه یخ ساز قالبی و سایر یخساز های صنعتی مربوط می شود.
نقش کمپرسور در سردخانه
کمپرسور وظیفه فشرده سازی گاز مبرد را در هر سیستم سردخانه دارد. ایجاد جریان آن در چرخه تبرید است. در سردخانه های صنعتی، کمپرسور گاز مبرد را از سمت کم فشار (مکش) دریافت کرده و با افزایش فشار و دما آن را به سمت کندانسور هدایت میکند؛ در این مسیر، گاز مبرد گرما را به محیط بیرون دفع کرده و به مایع تبدیل می شود، سپس شیر انبساط فشار آن را کاهش می دهد و در نهایت اواپراتور داخل سردخانه با جذب گرما از محیط، دمای اتاق را پایین می آورد.
دسته بندی کمپرسورها از نظر عملکرد
کمپرسورها بر اساس نحوه عملکرد مکانیکی خود به دو دسته اصلی تقسیم می شوند: کمپرسورهای دوار یا پیچشی و کمپرسورهای رفت و برگشتی. این تقسیم بندی، پایه درک رفتار، کاربرد و مزایای هر نوع کمپرسور در سیستم های برودتی است.
کمپرسورهای دوار یا پیچشی
کمپرسورهای اسکرو و اسکرال دو نماینده اصلی خانواده کمپرسورهای دوار به شمار میآیند.
کمپرسور اسکرو از دو روتور مارپیچی (یکی نر و دیگری ماده) تشکیل شده که هر دو درون یک محفظه قرار گرفته اند. با چرخش همزمان این دو روتور، گاز مکش شده در فضای بین روتورها به دام افتاده و به تدریج به سمت خروجی هدایت میشود و در طول این مسیر پیوسته تحت فشار قرار میگیرد. از مزایای برجسته اسکرو میتوان به راندمان بالا، لرزش و صدای کم، و قابلیت کارکرد مداوم و بدون وقفه اشاره کرد. به همین دلیل، کمپرسور اسکرو انتخاب نخست در ساخت سردخانه های صنعتی بزرگ است.
در مقابل، کمپرسور اسکرال متشکل از دو حلزونی است که یکی ثابت و دیگری حول آن می چرخد. با چرخش حلزون متحرک، گاز مکش شده به دام افتاده و به سمت خروجی هدایت می شود و در مسیر تحت فشار قرار می گیرد. این کمپرسور از ساختار ساده، ابعاد کوچک و جمع و جور برخوردار است و لرزش بسیار پایینی دارد. به همین جهت، کاربرد گستردهای در ساخت چیلرها و سردخانه های تجاری پیدا کرده است.
کمپرسورهای رفت و برگشتی
کمپرسور سیلندر-پیستونی نماینده اصلی این دسته است. در این نوع، حرکت دورانی موتور به حرکت خطی (رفت و برگشت) تبدیل شده و گاز را فشرده می کند. پیستون درون سیلندر حرکت رفت و برگشتی انجام می دهد؛ در حرکت رفت، حجم محفظه کاهش یافته و گاز فشرده می شود، و در حرکت برگشت، گاز فشرده شده از طریق سوپاپ خروجی تخلیه می شود. کمپرسورهای رفت و برگشتی از قطعات ساده اما پرتعداد تشکیل شده اند و به همین دلیل تعمیر و نگهداری آنها بسیار آسان است.
مقایسه کمپرسورهای تکمرحلهای و دومرحلهای
۱. کمپرسور تکمرحله
کمپرسورهای پیستونی تکمرحلهای فرآیند تراکم گاز را تنها در یک مرحله انجام میدهند؛ به این معنا که پیستون با حرکت رفت و برگشتی خود، مبرد را از سمت مکش جذب کرده و در یک حرکت، آن را فشرده میکند. سپس گازِ فشردهشده از طریق سوپاپ خروجی به سمت کندانسور هدایت میشود. این نوع کمپرسورها معمولاً قادر به دستیابی به دمای حداقل ۳۰- درجه سانتیگراد هستند و کاربردهای گستردهای در سیستمهای تهویه هوا، آیس بانک، یخسازی، پیشسردکن و سردخانهها دارند.
۲. کمپرسور دومرحلهای
در کمپرسورهای دومرحلهای، عملیات تراکم در دو گام مجزا صورت میگیرد تا بازدهی سیستم به حداکثر برسد. در مرحله نخست، مبرد در سیلندر اول فشرده شده و سپس برای کاهش دما، وارد یک خنککن (اینترکولر) میشود. پس از خنک شدن، مبرد وارد سیلندر دوم شده و در آنجا مجدداً تحت فشار قرار میگیرد. این فرآیند باعث میشود دمای تخلیه مبرد بهشدت کاهش یافته و راندمان کلی سیستم ارتقا یابد. این کمپرسورها با توانایی دستیابی به دمای حداقل ۵۵- درجه سانتیگراد، گزینهای ایدهآل برای تجهیزاتی نظیر تونل انجماد، IQF و موارد مشابه محسوب میشوند.

سیال و گاز مبرد کمپرسورها
پیشتر نیز عنوان نمودیم که یخسازهای صنعیت به کمک قطعاتی همچون کمپرسور، کندانسور، اواپراتور و…، قادرند تا آب را به تودههای یخی به اشکال مختلف تبدیل کنند. اما این آب از کجا تأمین می شود؟
در پاسخ میتوان گفت که آب موجود در مخازن یخسازها به دو صورت تأمین می شود:
- دستگاه به لوله کشی آب شهری وصل میشود. بنابراین دستگاه، بطور خودکار آب مورد نیاز برای فرآیند یخسازی را وارد چرخه میکند.
- دستگاههای قدیمیتر گاهاَ قابلیت اتصال به لوله کشیهای شهری را ندارند. در نتیجه بایستی به صورت دستی، مخازن آنها پر از آب گردد.
بدینگونه است که آب مورد نیاز برای سرماسازی کمپرسورها و ایحاد تونل انجماد در یخساز صنعتی تأمین میشود. همچنین بسته به نوع دستگاه، همواره بایستی از گاز مبرد مناسبی استفاده شود. گازهای مبرد بطور مستقیم در فرآیند یخسازی با کمپرسور در ارتباط هستند.
یخسازهای صنعتی، دستگاه یا تجهیزاتی بسیار ساده؛ اما مجهز و هوشمند می باشند. بطوریکه عملکرد و چگونگی استفاده از این دستگاهها بسیار ساده خواهد بود. ولی نوآوری و طراحی آن موجب شده است تا یک دستگاه کاملا هوشمند، پیشرفته و مدرن تر از نوع خانگی تولید گردد که در طی 24 ساعت، با چرخه و مکانیزمهای از پیش تعیین شده، یخهای با کیفیتی را تولید نمایند.
خرید کمپرسور
گروه صنعتی تجهیز گستر خاورمیانه به عنوان غول تولید کننده انواع تجهیزات آشپزخانه صنعتی، اعم از لوازم تخصصی:
- کترینگ و رستورانهای صنعتی
- خطوط سلف سرویس
- تجهیزات فست فود و فود کورت
- لوازم آماده سازی مواد غذایی
- انواع تجهیزات شستشو صنعتی و تمیزکاری
- تجهیزات صنعتی کافی شاپ
- انواع ادوات و تجهیزات لاندری
و…، با توجه به نقش و کاربرد کمپرسور در یخساز صنعتی، علاوه بر تولید یخسازها، به تأمین انواع قطعات جانبی این دستگاهها نیز میپردازد. جهت کسب اطلاعات تکمیلی در رابطه با خرید انواع تجهیزات آشپزخانه صنعتی و قطعات جانبی آنها، با کارشناسان گروه صنعتی تجهیز گستر تماس برقرار نمایید.
قیمت کمپرسور
تعیین قیمت کمپرسور تنها بر اساس مدل یا برند نیست؛ بلکه عواملی نظیر راندمان انرژی، نقش بسیار تعیینکنندهای در هزینه نهایی دارند. انتخاب یک کمپرسور با قیمت خرید پایین اما راندمان کم، میتواند در درازمدت با افزایش چشمگیر هزینه برق کمپرسور و هزینههای نگهداری، بودجه شما را تحت فشار قرار دهد. بنابراین، برای داشتن یک سیستم سودآور، باید تعادلی میان قیمت خرید اولیه و میزان صرفهجویی در هزینه برق کمپرسور برقرار کنید تا بازگشت سرمایه شما در کوتاهمدت تضمین شود.




